تئوری موسیقی (3)
گام بزرگی را در نظر می گیریم برای مثال گام بزرگ Do :
Do1 Re2 Mi3 Fa4 Sol5 La6 Si7 Do8
برای پیدا کردن درجهء هر گام شمارهء آن نت (به ترتیب
بالا) از نت آغازین آن گام (که نام گام همان نام نت آغازین است) می شماریم
و عدد بدست آمده را شمارهء آن گام می نامیم.
برای مثال در گام بزرگ
Do ، درجهء نت Re در این گام 2 می باشد. چون نت Re دومین نت در گام بزرگ
Do است پس در گام بزرگ Do درجهء نت Re دو می باشد. (به جدول زیر توجه
کنید.)
| نام انگلیسی درجه | نام فارسی درجه |
درجه | |
| tonic | پایه | یکم | |. |
| Supertonic | رو پایه | دوم | ||. |
| Mediant | میانی | سوم | |||. |
| Subdominant | زیر نمایان | چهارم | |V. |
| Dominant | نمایان | پنجم | V. |
| Sub-Mediant | رو نمایان | ششم | V|. |
| Leading-note | محسوس | هفتم | V||. |
| Octave | هنگام | هشتم | V|||. |
رابطهء میان دانگ ها در گام:
هر گام در موسیقی از دو دانگ تشکیل شده است. اگر بخواهیم مفهوم دانگ را در موسیقی بیان کنیم می توانیم به زیبان ساده بگوییم که در هر گام چهار نت اوّل را دانگ اول آن گام و چهار نت دوم را دانگ دوم آن گام می نامیم. (شکل ۱)
شکل 1 - دانگ ها در یک گام
همانطور که در شکل بالا می بینید در گام بزرگ Do دانگ اول فاصلهء میان نت های Do-Fa و گام دوم Sol-Do است. که در دانگ دوم نت Do نت اکتاو بالاتر از نت اول است.
برای نوشتن یک گام باید مطابق قوانین فاصلهء نت های 3-4 و 7-8 نیم پرده باشد. اما گامهای موسیقی رابطهء دانگی دارند. بطوریکه دانگ دوم یک گام ، دانگ آغازین گام بعدی است. برای دریافت بیشتر این مفهوم به مثال زیر توجه کنید :
دانگ اول (Do1 Re2 Mi3 Fa4) دانگ دوم(Sol5 La6 Si7 Do8)
اگر بخواهیم مطابق گام بزرگ بالا و رابطهء میان دانگهای آن گام بزرگ دیگری بنویسیم ، می توانیم از دانگ دوم استفاده کرده و گام بزگر Sol را توسط دانگ دوم گام بزرگ Do بنویسیم. گام بزرگ Sol اینگونه می شود :
Sol La Si Do Re Mi Fa# Sol
اما چرا Fa دیز شد؟ طبق تعریف ، گام بزرگ گامی است که بین فواصل 3-4 و 7-8 آن نیم پرده و سایر فواصب پرده باشد. برای اینکه فاصلهء بین نتهای Fa , Sol نیم پرده شود ناچاریم که با قرار دادن علامت دیز بر روی نت Fa فاصلهء آن را تا نت Sol به نیم پرده برسانیم.