امروزه هنرجايگاه و كاركرد با اهميتي در جامعه ما يافته است.افزايش روز افزون شمار هنروران و خواستاران هنر و گسترش دامنه فعاليتهاي هنري طبيعتا نيازهاي اطلاعاتي و معرفتي گوناگوني را بوجود آورده كه متاسفانه غالبا بي پاسخ مانده اند.به خصوص،از اين نظر در عرصه آموزش و پژوهش هنر دچار كمبودهاي بنيادي هستيم.اين وبلاگ بي شك عاري از نقص ونقصها نيست،ولي دست كم زمينه اي براي آشنايي و مطالعه علاقمندان هنر و جذب عامه به هنر است.
تعريف خلاقيت
بيان
تعريفي جامع از خلاقيت كار سختي است و صاحبنظران تعاريف مختلفي ارائه
كرده اند شايد ساده ترين تعريفي كه بتوان از خلاقيت داشت عبارت است از : "
خلاقيت عبارت است از اينكه فردي فكري نو و متفاوت ارائه دهد ."
"استيفن
رابينز " خلاقيت را به معناي توانايي تركيب انديشه ها و نظرات در يك روش
منحصر به فرد با ايجاد پيوستگي بين آنان بيان مي كند .
" گيلفورد "
دانشمند آمريكايي خلاقيت را با تفكر واگرا ( دست يافتن به رهيافت هاي جديد
براي مسائل ) در مقابل تفكر همگرا ( دست يافتن به پاسخ ) مترادف دانسته
است. افرادي كه تفكر واگرا دارند در فكر و عمل خود با ديگران تفاوت دارند و
از عرف و عادت دور شده و روش هاي خلاق و جديد را به كار مي برند . برعكس
كساني كه از اين خصوصيت برخوردار نيستند تفكر همگرا دارند و در فكر و عمل
خود از عرف و عادت پيروي مي كنند .
گام بزرگی را در نظر می گیریم برای مثال گام بزرگ Do :
Do1 Re2 Mi3 Fa4 Sol5 La6 Si7 Do8
برای پیدا کردن درجهء هر گام شمارهء آن نت (به ترتیب
بالا) از نت آغازین آن گام (که نام گام همان نام نت آغازین است) می شماریم
و عدد بدست آمده را شمارهء آن گام می نامیم.
برای مثال در گام بزرگ
Do ، درجهء نت Re در این گام 2 می باشد. چون نت Re دومین نت در گام بزرگ
Do است پس در گام بزرگ Do درجهء نت Re دو می باشد. (به جدول زیر توجه
کنید.)
| نام انگلیسی درجه | نام فارسی درجه |
درجه | |
| tonic | پایه | یکم | |. |
| Supertonic | رو پایه | دوم | ||. |
| Mediant | میانی | سوم | |||. |
| Subdominant | زیر نمایان | چهارم | |V. |
| Dominant | نمایان | پنجم | V. |
| Sub-Mediant | رو نمایان | ششم | V|. |
| Leading-note | محسوس | هفتم | V||. |
| Octave | هنگام | هشتم | V|||. |
رابطهء میان دانگ ها در گام:
هر گام در موسیقی از دو دانگ تشکیل شده است. اگر بخواهیم مفهوم دانگ را در موسیقی بیان کنیم می توانیم به زیبان ساده بگوییم که در هر گام چهار نت اوّل را دانگ اول آن گام و چهار نت دوم را دانگ دوم آن گام می نامیم. (شکل ۱)
شکل 1 - دانگ ها در یک گام
همانطور که در شکل بالا می بینید در گام بزرگ Do دانگ اول فاصلهء میان نت های Do-Fa و گام دوم Sol-Do است. که در دانگ دوم نت Do نت اکتاو بالاتر از نت اول است.
برای نوشتن یک گام باید مطابق قوانین فاصلهء نت های 3-4 و 7-8 نیم پرده باشد. اما گامهای موسیقی رابطهء دانگی دارند. بطوریکه دانگ دوم یک گام ، دانگ آغازین گام بعدی است. برای دریافت بیشتر این مفهوم به مثال زیر توجه کنید :
دانگ اول (Do1 Re2 Mi3 Fa4) دانگ دوم(Sol5 La6 Si7 Do8)
اگر بخواهیم مطابق گام بزرگ بالا و رابطهء میان دانگهای آن گام بزرگ دیگری بنویسیم ، می توانیم از دانگ دوم استفاده کرده و گام بزگر Sol را توسط دانگ دوم گام بزرگ Do بنویسیم. گام بزرگ Sol اینگونه می شود :
Sol La Si Do Re Mi Fa# Sol
اما چرا Fa دیز شد؟ طبق تعریف ، گام بزرگ گامی است که بین فواصل 3-4 و 7-8 آن نیم پرده و سایر فواصب پرده باشد. برای اینکه فاصلهء بین نتهای Fa , Sol نیم پرده شود ناچاریم که با قرار دادن علامت دیز بر روی نت Fa فاصلهء آن را تا نت Sol به نیم پرده برسانیم.
گام عبارت است از تعدادی اصوات پی در پی که با فاصله هایی معین و حساب شده ای به دنبال یکدیدگر قرار می گردند و آخرین نت آن ، فاصلهء بالاتر همان نت اول است. برای مثال اگر گام دو با نت Do شروع می شود نت پایانی آن هم در همان گام Do است که یک اکتاو بالاتر از نت پیشین (هشت نت) قرار می گیرد.
گامها بطور کلّی به دو نوع "کروماتیک" و "دیاتونیک" تقسیم بندی می شوند. نخست به بررسی گام کروماتیک می پردازیم.
گام کروماتیک :
گامی که فواصل بین نتهای آن (هر نتی که باشد) نیم پرده وجود داشته باشد
گام کروماتیک شکل می گیرد. بطور کلی نتهای کروماتیک به نتهای غیرهمنام نیز
گفته می شود. در گام کروماتیک فواصل بین پرده ها حتما باید نیم پرده باشد.
گام کروماتیک خود بر دو نوع است : کروماتیک ملودیک و کروماتیک هارمونیک.
در گام کروماتیک ملودیک وضعیت نتها بهم عکس گام کروماتیک هارمونیک است.
جابجایی پرده ها در گام کروماتیک ملودیک موجب تفاوت آن در گام هارمونیک می
شود.
گام دیاتونیک :
گامی که بین فواصل آن (هشت نت موسیقی) پرده و نیم پرده باشد گام دیاتونیک
نامیده می شود. در موسیقی متداول ترین گام ، گام دیاتونیک است. گام
دیاتونیک خود بر دو نوع دیاتونیک بزرگ و دیاتونیک کوچک تقسیم بندی می شود.
گام دیاتونیک بزرگ :
گام بزرگ دیاتونیک به گامی گفته می شود که بین فاواصل (در هشت نت پی در
پی) بین فاصلهء نتهای 3 و 4 و 7-8 نیم پرده باشد و بقیهء فواصل از پرده
تشکیل شده باشد. یعنی در گام دیاتونیک بزرگ میان 5 فاصله پرده وجود دارد و 2
فاصلهء آن نیم پرده است. برای مثال گام بزرگ دو در زیر آمده است.
Do1 Re2 Mi3 Fa4 Sol5 La6 Si7 Do8
چنانچه دیده می شود بین فواصل نتهای Mi و Fa نیم پرده وجود دارد همچنین بین فاصله‌های نتهای Si و Do نیز نیم پرده وجود دارد پس گامی که در بالا نوشته شده است تشکیل یک گام دیاتونیک بزرگ را می دهد.
رابطهء بملها و دیزها : اگر ما بخوهیم گامی بنویسیم که در آن فواصل بین سه-چهار و هفت-هشت نیم پرده باشد همیشه مثل گام بزرگ دو نمی توانیم عمل کنیم. یا بعبارتی لازم است تغییرات علامتی در گام ایجاد کنیم تا فواصل مطلوب بدست آید. این تغییرات غالبا از علامت "بمل"ها و "دیز"ها استفاده می کند.
(b) نتی که حرکت بمل را روی خود می گیرد صدای خود را بم تر می کند و درواقعع نیم پرده بسمت نت بالاتر از خود حرکت می کنند. برای مثال نت Si را در نظر می گیریم. اگر با بخواهیم حرکت بمل را روی این نت اعمال کنیم در واقع نیم پرده آنرا بسمت نت La حرکت داده ایم و به این نت نزدیک تر کرده این.
(#)
امّا نتی که حرکت دیز را بر روی خود می گیرد صدای خود را نیم پرده زیر تر
می کند یعنی به سمت نت پایین تر از خود حرکت می کند. اگر ما دوباره نت Si
را در نظر بگیریم ، چنانچه بخواهیم آن را دیز کنیم در واقع آنرا به نت Do
(که نت بعدی آن می باشد) نزدیک تر کرده ایم.
در زیر گام بزرگی را در نظر می گیریم که از حرکت های بملb و دیز# استفاده می کند.
گام بزرگ فا Fa Sol La Sib Do Re Mi Fa
گام بزرگ سل Sol La Si Do Re Mi Fa# Sol
در دو گام بزرگ بالا چنانچه دیده می شود همواره بین فاصله‌های سه-چهار و هفت-هشت آنها نیم پرده وجود دارد و بقیهء فواصل پرده هستند.
الفبای موسیقی
بطور کلی نت های موسیقی الفبای موسیقی نامیده می شوند. تعداد حروف الفبای موسیقی هفت عدد است که با گردش ، این نت ها تکرار می شوند. به شکل 1 توجه کنید. نامهایی که در زیر مشاهده می کنید اغلب به زبان فرانسه نوشته می شوند که می توانید برای اطلاعات بیشتر به جدول پایان مطلب مراجعه کنید.
شکل 1 – نت های موسیقی
A - B - C - D - E - F - G
محل قرارگیری نت ها روی خطوط موسیقی
الفبای موسیقی را می توان روی پنج خط موازی نشان داد. نام این خطوط پنج خط
حامل است. نت ها می توانند در این پنج خط روی خطوط یا میان آنها نیز قرار
بگیرند. (شکل-2)
شکل 2 – پنج خط حامل موسیقی
نت های موسیقی به ترتیب شکل 1 از پایین به بالا چیده می شوند و هر چه محل قرار گیری نت ها بالاتر باشد ، صدای نت زیرتر می شود ؛ یا به عبارتی نت ها هر چه پایین تر باشند صدای بمتری دارند. در شکل زیر می توانید محل قرار گیری نت ها را روی پنج خط حامل موسیقی مشاهده کنید. همچنین باید یادآور شد که روی 5 خط اصلی در موسیقی تنها 11 نت قرار می گیرند :
شکل 3 – نام و محل قرارگیری 11 نت روی پنج خط حامل موسیقی
خطوط تکمیلی روی پنج خط حامل
بطور کلی نت های موسیقی حدودا 60 عدد می باشند. معمولا روی سازهای غربی و خارجی می توان این تعداد نت را اجرا کرد (سازهایی مانند پیانو). امّا روی سازهای ایرانی تا حداکثر می توان 30 نت را اجرا نمود (سازهایی مانند تار یا سه تار) ؛ باتوجه به این گفته نمی توان همهء نت های موسیقی را روی خطوط حامل موسیقی جای داد ؛ بهمین دلیل در زیر یا بالای 5 خط حامل خطوط شکسته ای قرار می دهند که می توان توسط آنها نتهای بیشتری را نوشت و اجرا کرد. اسامی این نت ها مانند قبل می باشد و صدای این نتها –آنگونه که گفته شد- هر چه پایین تر باشد بم تر و هرچه بسمت بالا حرکت کند زیر تر می شود. در شکل زیر می توانید تعدادی از این نت ها را ببینید. البته در اینجا تعداد محدودی را از نتهای مخصوص خطوط اضافه نشان داده شده است. (شکل-4)
شکل 4 - خطوط اضافه یا تکمیلی پنج خط حامل
علامات پایه روی نت ها :
بطور کلی هرگاه بر سر نتی علامت دیز بیاید آن نت صدای زیر تری پیدا می کند یا به اصطلاح آن نمی پرده به بالا می آید. علامت دیز در موسیقی # است.
بمل از دیگر علامت های موسیقی است که صدای نت را بم تر می کند یا به اصطلاح دیگر آنرا نیم پرده به پایین می آورد. علامت بمل در موسیقی b است.
بکار یکی دیگر از علامات موسیقی است که هرگاه بر سر نتی بیاید ، را به
حالت اصلی خود بازمی گرداند. یعنی اگر در قطعه‌ای (برای مثل) نت Si بمل باشد، با آواردن حرکت بکار روی آن ، آن نت صدای اصلی خود را پیدا می کند. علامت بکار در موسیقی 
است.
اسامی نت ها در زبان های مختلف
جدول زیر علامات نتهای مختلف را در 4 زبان فارسی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی بیان می کند. بطور معمول نام نتهای فرانسه و فارسی بیشتر از زبانهای دیگر به هم شبیه‌اند. (جدول-1
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
چون نگهباني کهدر کف مشعلي دارد
مي خرامد شب ميان شهر خواب الود
خانه ها با روشنايي هاي رويايي
يک به يک در گير و داربوسه بدرود
ناودانها ناله سر داده در ظلمت
در خروش از ضربه هاي دلکش باران
مي خزد بر سنگفرش کوچه هاي دور
نور محوي از پي فانوس شبگردان
دست زيبايي دري را مي گشايد نرم
مي دود در کوچه برق چشم تبداري
کوچه خاموشست و در ظلمت نمي پيچد
بانگ پاي رهروي از پشت ديواري
باد از ره مي رسد عريان و عطر الود
خيس باران مي کشد تن بر تن دهليز
در سکوت خانه مي پيچد نفس هاشان
ناله هاي شو قشان لرزان وهم انگيز
چشمها در ظلمت شب خيره بر راهست
جوي مي نالد که ايا کيست دلدارش؟
شاخه ها نجوا کنان در گوش يکديگر
اي دريغا... در کنارش نيست دلدارش
کوچه خاموشست و در ظلمت نمي پيچد
بانگ پاي رهروي از پشت ديواري
مي خزد در اسمان خاطري غمگين
نرم نرمک ابر دود الود پنداري
برکه مي خندد چشمش اي افسوس
وز کدامين لب لبانش بوسه مي جويد؟
پنجه اش در حلقه موي که مي لغزد؟
با که در خلوت به مستي قصه مي گويد؟
تيرگيها را به دنبال چه مي کاوم؟
پس چرا در انتظارش باز بيدارم؟
در دل مردان کدامين مهر جاويد است؟
نه دگر هرگزنمي ايدبه ديدارم
پيکري گم مي شود در ظلمت دهليز
باد در را با صدايي خشک مي بندد
مردهاي گويي درون حفره گوري
بر اميدي سست وبي بنياد مي خندد
سال اول زندگــــــی"
گــزل " روان شناس مشهور معتقد است:یكی از تغییرات آشكار و قابل توجه در
سال اول زندگی، رشد جسمانی بچه هاست؛ زیرا در این مدت قد حدود 50 درصد رشد
كرده و وزن كودك دو برابر شده است. ضمن اینكه تناسب بدن هم تغییر می كند.
بسیاری از تغییرات دوران كودكی دستكم تا اندازه ای ناشی از مراحل همگانی
عوامل بیولوژیكی در دستگاه عصبی مركزی است كه در علم روان شناسی به آن
"رسش" می گویند. این مسأله زمینه را برای ظاهر شدن عملكرد روان شناختی
آماده می كند گرچه این امر به تنهایی نمی تواند باعث بروز خصوصیت روان
شناختی شود، اما محدوده زودترین و نزدیكترین زمان بروز آن را تعیین می كند.
تصور کنید در بیابان خشک و بی پایانی در حال راه رفتن هستید خسته،گرسنه،تشنه،پس از 5 ساعت پیاده روی......ناگهان ساختمان مجلل و با شکوهی در جلوی شما ظاهر می‌شود.
